O Roma the socijalizmus
Socijalistiko tema, hiňi andre ada vacht,
gindinav, hoj jekhbuter akanutňi maškar romaňi narodnosťa.
The avka nacijate hangosaľol.
Andal miro dikhiben hiňi socijalistiko tema dži beršeste 1989
jekh kotorestar la romaňa narodnosťiko cikňibnester.
Akor sas Roma sar etnikaňi grupa,
sava na sas ala federipena, save la sas pal beršeste 1989.
Aľe pale andal dikhiben le ačarutne manušendar,
manušen, so akor len na sas varesave socijetakere avrikheľibena
the aňi na perenas maškar opripen.
The na sas amen sthoďi the maškarutno thoďipen.
Bazutňipena pedal narodnosťengero sthoďipen.
The na sas amen podňikateľengere thoďipena.
The mire dikhibnestar oda sas jekhethoďipena pedal ala buťikane telethoďipena.
Akor sas sakones šajňipen te buťarel
the te ľikerel peskera fameľija.
Peskere sposoboha musaj, bo oda sas bazutna kampeľišaga.
The socijalisťiko sthoďipen vakerel pal bazutna kampeľišaga.
Te buťarel.
Kana na buťares, na chas.
Na sikhavas amen socijetate jakhvales.
Na presikhavas peskere moldaja, peskeri kultura.
Peskere tradiciji the peskero čirlatuňipen.
Na džanas, khatar avľam, khatar sam.
Lavestar, oda sas nadžanďi nacija, so akor sas
šeraľi komunistikaňi seraha the avka ľigendo,
Aľe jekhetanes, oda sa naužardo,
džanas dureder ajse inštrumenti, so ispidenas dureder,
ľidžanas le Romen paš integrita,
so agorisaľilas andre butere,
bazutna telethoďipena sar te predživel.
The oda ko priklados sas čhiviben le romane vatrende.
Farkašiskere spisi, akor mek centraliko organos,
kaj opre organoste bešelas o raj Farkaš.
Oda sas phendones Sekretarijate vaš romane phučibena andro dojekh thameste.
The odoj pes špecijalnones sthovelas,
sthovelas Romengero duravipen dojekh thameste prekal ada sekretarijatoste.
The kana avka oda paťivales molarďuvav the dikhava palal,
the pre jekh sera sas sthode telethoďipena
pedal buťate, pedal manušeskero moldaj.
The pre aver serate na sas chasňarde
pla biphandle, kreaťiko Romengere gondoľišaga,
so kamenas, the sas len interesos te buťarel nacijate.
The ačhavel la nacija pro pindre.
1989
Me beršeste 1989
akor buťaras andro ŽB Nižná Slaná.
Trastune baňi, kaj buťarelas miro dad.
The kana avľom Kašatar andal e škola.
E daj muľa, but terňi, sas la 36 berša.
The dado ačhiľa korkoro the phenel: - Av khere, bo korkoro imar na birinav.
The avľom khere.
Me somas sikhľardo sar trastoskero buťardo.
Sar trastoskro buťardo akor zarodelas varesave šovšel koruni.
Phenav: - Oda čino, so oleha.
The aveha manca andre baňa.
Aľe man sas maturita the direktoris man thoďa
pro than, savo pes vičinelas havijaris.
The me somas akor šegitipno, dži egistno vachtoste.
Beršeste 1989, puntošnones novembroste,
kana zachudňa phundrado rozvakeriben
prekal ole šerutnen andal Verejnosť proti násiliu (VPN),
the imar zachudne te phirel pal thamende.
The me jekh ďiveseste, ľikerav andre goďi, kana la romňake phenďom:
"No, adaďives džav the me pro foros."
Sar terno manuš somas bismiripno oleha, so pes ačhol republikate
the soske bi majinahas avka te dživel the soske bi na majinahas avresar te dživel.
Avka hoj la romňaha sajekh dahas duma pal dživipnaste.
Joj phenel: - Mištes, dža, aľe de pozoris, bo šaj oda jel bibachtales.
E romňi akor lačharelas pal jekhe rajeste the jov mange phenel:
"Jožku, de pozoris, bo odoj pes šaj the ľivinkerel."
The avľom Rožňavate pro foros
the odoj šunďom te vakerel hercos, rajes Jamrich.
Sas odoj le aver peskere kolegenca.
The jov odoj vakerelas the phundrades vičinelas le manušen te rozvakerkerel.
Ko kamel the hin les interesos.
The me akor andre peste but ľikeras e choľi
pedal odi Romňijengeri sterilizacija.
The kana šunas pal manušikane hakaja sar vakerelas o raj Jamrich.
The nane sostar te daral, phundraven ola problemi.
Sikhaven len, zachuden len te rozginel.
Avel nevo vacht, avel nevo gindipen, sam terne.
Man sas akor talam 26 berša,
the geľom pal rajeste Jamrichoste.
Akor pre oda zgeľipnaste the phenďom leske:
"Me som varesavo Jožko Červeňák, the som Rom
the rajeja Jamrich, kamav vareso te phučel,
džanen pal ola Romňijengere sterilizacijende"
The jov: - No dikhes, oda hiňi tema.
"Oda hiňi but bari tema, av amenca."
The ačhiľom leha andro oda rožňavakero centroste.
The man dodžanľom, hoj les hin adaj Rudňate fameľija.
Phura da, vaj varekas.
Aľe ola kolegi, so imar odoj paľis sanas,
imar odoj sanas, varesave duj, trin kurke,
the phende, mištes, av, av maškar amende.
Paľikerde man the zachudňom lenca te phirel.
Mange oda pašaľipen but pačisaľolas, bo odoj phirenas but manuša pes te skaržinel.
Šingunendar dži buťardonendar, sar namištes dživen, sas namištes buťate.
The so savoro.
The šingune.
The akor zachudne te phirel the but Roma.
The jon akor paľis phende: - Jožku, na kames te lel adi tema?
-Tu sal Rom, na kames te lel adi tema?
Me somas andre ala veci the temi but naprindžardo, the poľitikate.
Me phenďom, mištes, probaľinava oda.
Aľe musaj amen te jel nipengere zgeľipena.
The me objedninkeras ajse nipengere zgeľipena
the manca phirenas mire amala, sakovares.
The avľam adaj Roštarate, Slavošovcate, Dobšiňate.
Phiras pre dojekh sera the zdžavas man le Romenca.
The ola sali sas pherďarde.
The odoj mange šunďom savoro.
Školatar dži ola buťikane kampeľišaga the šajutňipena.
Diskriminacijatar, pal rakibena le Romenge, dži savoreha.
Akor sas ajsi euforija, ola manuša pen na daranas.
The laveha phende savoro.
Man oda savoro oprehazdňa the hazdelas man stolkostar.
Oda pes musaj te rozginel, oda kampel te predikhel the oda musaj te džal pro sudoste.
The kerekanes.
The akor man dochudňom prekal ala kidňipen,
so sas elšine thameste, vaš poslancoste.
The thamutňi VPN man navľarďa vaš thamutno poslancoste.
Amen odoj sas 12 thana.
The dešudujto than dine mange.
The me ačhiľom andre thamutňi, parlamenťiko, plenariko bešibnarďi,
kana anglunes zabešľom maškar starosten the primatoren.
Me akor ča kidas probaľišaga.
Aľe sas odoj jekh kolegas,
so imar sas phureder the dojekhvar man sikhavelas:
"Jožku, akanakes hiňi khetaňi agorutňi goďi."
The me aňi na džanas so oda khetaňi agorutňi goďi.
The avka varesar pregeľom ole phare procesiha.
The resas man imar paľis andre jekheskere avrithoďipena.
The zachudňom te rozginel the Sekretarijatos pedal romane phučibena.
Odoj imar man presikhavas zoraleder.
the avka, hoj čerinďam jekha buťarikaňa.
Akor mek paťarenas le Farkašiskere spisi,
the but opre sas o raj Farkašis vaš rozgiňipen le romane phučipnende,
The pedal mande sas berš 1989 ajso anglalduripnaskero.
Alexander Dubček Vladimír Mečiar
The paľis, bizo, avle avresave deňipena, oda sas beršeste 1992,
kana man zgeľom le rajeha Dubčekoha.
Zgeľam amen pro sňemoste Požoňate.
Akor elšines, kana o raj Dubček avľa andre Socijalno demokracija.
Ľikerav goďate dži adaďiveste, kana chudňa odi bari ružengeri puketa pro sňemoste.
The amen odoj samas zathode sar
Strana sociálne demokracie Rómov Slovakijate (SSDR).
Akor amen mek o raj Zala paľikerelas, hoj hiňi adaj ajsi manušiko grupa.
Aľe Socijalno Romengeri demokracija.
The o raj Dubček akor zaasaďa the phenďa:
Oda mištes, aľe pedal aver sthoviben ala politikate
bi sas feder, kana bi sphandľam la Socijalno demokracijaha.
The aj amen bi na sas peskereskeri sera.
Akor pes sthodenas poslanci vaš jekhtone krajende.
Me akor kandidinas elšines.
The somas pandžto vaš Vichodoslovakijakero krajos.
Zgeľom man le rajeha Dubčekoha pre oda sňemoste.
The jekhetanes samas pro dilos.
Pre mande peľas sar but lačho, manuš, diplomatos.
Dži adaďiveste les leperav.
Sar pre manušeste, so pre mande but lačhes peľa,
vašoda hoj akor amenge delas ajse šegitipena.
The phundraďa amenge politikakero drom, so zachudňa avka,
hoj avľam sňemostar, the andro motoris imar na vakeras.
Sako gindinelas pal oda, so amenge o raj Dubček phenďa.
So te kerel, sar oda te kerel,
kaj majinas te phirel, sar te pes te privakerel manušenge.
Oda sas pedal amende vareso nevo.
Džanen, te zachudel politikanes te kerel
le ťeplakenca, so lenca džana avri
the te zdžal pes ole šeraľipnenca,
oda sas pedal amende vareso napaťangutno.
Aľe samas paľikerdones vaš ada vacht.
Avri sas varesave plagati.
Elšino pheras, elšino lošaripen
The avľa the elšino bisuňaripen.
Amen akor andre Slovakijakeri nacijakeri rada chudňam 4,64 %
Na resľam pandž percentengero dochudňipen,
the na resľam amen andro parlamentos.
ĽIkerav goďate, kana avle o kolegi ke mande khere.
The mulatinas, hoj avava poslancos.
The pre bar zachudňam the taďam guľašis.
Akor elšines šunďom, so oda,
kana džal calo jileha andre varesoste, prindžarel manušen pašal peste.
The džanel, hoj bi džanelas te visarel dživipen prekal ala manušen le avrenge.
The gindišaga, save sa amen, sas loke the čačikane.
Kamas te rozmukhel le vatren, kamas te pricirdel pilo paňi.
Kamas, ola jekhbazutna, šerutna veci.
Te pricirdel elektrika andre vatri, aj amare manušen hin elektrika.
Paňi, kanalos, aj te lenge ačhavas o khera.
Avka hoj, normalno, loko dživipen pedal dživipnaste.
Ňisave milijoni amen na mangahas.
Ňisave bare maškaripena na mangahas pedal ňisoste.
Ča avka mangahas, aj o manuš, o Rom, sas ľikerdo le savoreha, la paťivaha.
O raj Dubček amenge solacharďa, hoj kana predžaha, ale dromeha džaha.
Žaľate, na diňa pes oda amenge.
The ačhiľam učhaľate.
Andre odi politikaňi izolacija.
prekal varesave aver člavibena.
Vašoda hoj Slovakijakaro korkorisaľipen
anďa peha but bisuňaripena imar pedal but manušen, aľe the pedal socijetate.
Pre peskero drom geľa Hnutie za demokratické Slovensko (HZDS).
Tel šeraľipen rejeste Mečiariste.
The musaj te ašarel le rajes Mačiar.
Či pre man vareko rušela, či na,,
oda sas jekh korkoro premijeris, so iľa...
Dži adaďives bi na sas socijalna buťarde,
kana bi o raj premijeris Mečiar na kerďa.
Akor imar amen sas socijalna buťardonen andre dojekh uradoste.
The oda sas leskeri inicijativa the leskero čalaviben.
Andal avreskero šegitipen ko romane vatrende
The me akor majinďom te džal pre kandidatka
pre kandidatka vaš HZDS the le imar muleha Jankuha Kompušoha
Aľe resľom deňipen Budapešťatar prekal trito sektoriste,
aj sthovav oda komunitno centros.
Akor imar bešľa o raj Mečiar pre peskero premijeriko stolkoste.
The sthoďa but lačhe telethoďipena pedal socijalno buťi.
Vašoda hoj amen les čačikaňarďam, hoj oda jekhto sposobos, sar te džal andre...
Oda sas elšine probaľišaga te rozginel romaňi problematika.
Imar oda sas ajso akanutňipen.
Akanutňipen andre oda, hoj Rom ačhiľa sar socijalno buťardo, so prindžarelas kampeľišaga.
Prindžarelas gondoľišagos.
Prindžarelas le Romen andre peskero thameste the zachudňa te rozginel.
Amen ke oleste dochudňam oleha,
hoj avľam pro buter zgeľipena the odoj pal oda vakeras.
The imar akor čechika kolegi sas dureder prekal adi temate.
The dine avri te sthovel Splnomocňencoskero govermentoskero urados
pedal rozgiňipen vaš romaňi problematika.
Aľe oda sas žužo aver navľaripen.
Oda sas Urados pedal rozgiňipen vaš thamutnengere problemi, savenge kampel avrithodo šegitipen.
Vareso ajso.
Oda sas telethodo nav the amen oleha na ačharďam.
The paľis sikra sikrata pes čalaďa ke oleste
vaš Govermentoskere splnomocňencoske pedal romane komuniten.
The musaj te phenel the paťivales te priznajinel,
hoj dži adaďives, dži adaďives ola manuša buťaren.
Buteres lendar dži adaďives hine odoj the buťaren.
Pedal amende Govermentoskero splnomocňencoskero urados hino imar vachtoste,
kana pes sthovelas ada urados.
The elšino splnomocňencos sas o raj Baláž beršende 1993-1995.
Sas but lačho manuš, oda musaj te priznajinel.
Imar na dživel, aľe oda sas but perfektno manuš,
savo na ča achaľiľa, jov kerďa, jov dživelas amara problematikaha.
Me leha buťaras but the somas leha the andre odi rada.
Oda sas perfektno manuš, oda musaj te phenel.
Sas les lačhe gindišaga, džanelas te šegitinel, te del goďi.
Leske paľikerav vaš oda, hoj phiras pre uči škola.
"Jožku, na kamav te šunel aňi jekh lav, hoj na džaha andre škola."
Jov peske kidňa amen, daskeci manušen the olen ispidelas.
The kamelas, aj te agorisaľuvas ala školi.
Kamelas, aj amen hin uča školi.
Kamelas, aj sam sphandlones.
Vakerelas: - Tumen sam goďaver, sikhade manuša.
San goďaver, terne, tumen hin šajutňipen.
Aľe musaj tumen te jel uča školi.
The avľa oda ďives, kana buter amendar phenďam:
Ha, hin les čačipen.
Aľe feder amenge pes kerelas,
kana hin pal tumende vareko, ko tumen anglal ispidel.
The paťal tumenge the oprehazdel tumen.
The resena andre peste ajsi zor.
Vašoda hoj mindig leperena, kana bi kamenas te agorisaľol,
hop, na bisuňarava the našťi oda kerav.
Politikano Romengero jekhebuťaripen solidarita the fragmentacija
Oda sas ola beršende 1994-1995,
kana ačhonas avresave romane politikakere seri.
Le ungriko navenca.
Maďarské kresťanské rómske hnutie.
Oda na perela pre goďi ňikaske, aľe žaľate,
sas the ajse seri registrimen.
Akor Rómska občianska iniciatíva (ROI) sas sar daj.
E daj savoren romane politikane seren,
vašoda andal romano themutno čalaviben akor,
kana amen sas, bizo, le poslancen the poslankiňen,
imar zachudne te oddžal elšine poslanci,
saven sas aver suňiben pal politikate.
The phende, hoj amen le Ungrenca feder buťaraha.
Amen sam buter Ungara.
Amen na sam o Roma, amen sam Ungara.
The zachudne peskere sposoboha te preľidžal
peskero politikakero gindišagos prekal ungrika politikakere seri.
So sas mištes pedal ungrika serende.
Te resel le Romendar baro gin le romane hlasendar.
Oda sas elšino uštaripen pedal romengro jepašaripen
prekal politika andre Slovakija.
Amen imar olestar na džanas te sphandel Romengero jekhetaňiben.
Vašoda oda Romengero jekhetaňiben, kana samas
paš vajsavo oda jakhpašeder dovakeriben,
kana imar sthoďam but bare the lačhe telethoďipena pedal jekhetaňiben,
akor raťatar tosaraste avľa vareso, so jepašarďa le Romen.
Oda ča pedal oleste, hoj the informaťiko solga zachudňa te kerel pedal amaro bibacht.
Vašoda hoj te resel parlamentoste aver poslancen, Romen
the te majinel odoj aver, ungriko narodnosťa,
sas pedal but politikakere seri, anglunes pedal Slovenská národná strana,
akor avka na dochudnones.
The ľikeren goďate ola savore plagati, kaj sas,
hoj aver Roma, so resľona parlamentoste, bi sas Slovakijate baro bibacht.
The adi politikakero jekhebuťaripen bi našťi
dodžalas ke politikakere bachťipena.
Vašoda hoj but politikakere seri
chasňarenas le romen ča pedal hlasengero resľipen.
Te resel lendar hlasi the peske te federisaľol.
The kerenas oda but lačhes,
vašoda hoj poťinenas le ľichvaren, le šeraľipnen.
The sthovenas hlasi pedal adi, vaj avresavi sera.
Butvar pes ačholas, hoj gaveste, kaj komunita resel 3-4 ezera dženen,
avrikidne avri phendones pandžšel adi sera, štaršel adi.
Charňardes, sas oda zadikhades, hoj amen bikende the avričorde.
So pes čalavel le hlasendar.
Aj amen resas varesavo romengero jekhetaňiben,
the zachudňam te gondoľinel vaš oleste, sar te phučkerel le Romen.
Sar te odčhivel ole savoren serengeren,
phenas čalavibnen vaš aver manušen,
so aven mašker amende the save amen kamen la zoraha te jepašarel.
Dži adaďiveste oda ľikerel, amen na džanas te arakhel ajso sasťikaňipen,
savo bi, phendones, phundravenas o drom ole Romenge,
anglunes le romane vatrende,
aj lenge phenas, hoj na kiden aver Romen.
Aňi vaš thuvale, aňi vaš love.
Kiden avri ašariben, kiden aven pes korkores.
The kana odoj samas the terďuvas, the bizo, priačhavenas.
Aľe kana avľa aver politikakeri sera
ča le cikňibneha, le keksikenca,
akorutnones ačhiľam vašbikenkerde.
The adi nacija peskere sposoboha na zachudel
aj keren pedal leste la politika.
Vašoda na birinel pes te zaarakhel.
Na džanel pes te uštavel.
The oda ča prekal čoripnaste.
Oda čoripen hino ajso baro,
hoj adi nacija kamel jekh ďives but, the aver šoha.
Vaj avresaver pes oleste phenel.
The vašoda amen aňi kana bi na džanav so anďam andre ola vatrende,
the dojekhvar amen lokes prepeľam.
The paľis ačhiľa ajso baro Romengero biinteresipen vaš politikakero keriben.
Džanen, imar amenge but federisaľile thanutna telethoďipena.
Odoj thanutňi politika reselas but lačhe bachťipena.
The paľikerdones oleste, hoj pen ola fameľijakere fajti prindžarenas
the džnenas mištes hoj jon odoj dživena the bešena,
hoj pen jon resena vaš poslancende.
The oda sas but bari uloha ole manušen.
Anglunes le ľichvaren.
Ola pen džanenas te premarel, te cinel.
Aľe hine the paťivale, bizo.
Paťivale kotora vaš jekhtone čalavibnendar,
save pen čačikanes resle odoj, kaj hine
the adaďives resen but lačhe bachťipena.
Odi thanutňi politika dičholas avri but rozmarďi.
Aľe odi pes jekhsigeder sthoďa jekhetanes.
The zachudňa te sthovkerel rezultaten.
Ola rezultata hine but šukar, aľe šaj bi enas mek feder.
Aľe hin amen but poslancen the starosten.
The kana phendones, hoj na pherďaren
ola manažmentoskere telethoďipena the šajutňipena, save bi kamahas.
Aľe gindinav, hoj vachtestar oda džal dureder.
Paťav, hoj džaha avka bachtales the dureder.
Regijonaliko politika imar sas varesar učeder.
Oleha, hoj prekal regijonoste, mindig gindinas pal oleste,
hoj ko priklados Kašakero krajoste hin jakhestar 180 ezer Romen.
The kana bi savore avrikidenas, avka odoj amen hin le poslancen.
Aľe pale adaj hino cikno Romengero avrikidno gin,
aľe the socijetakero gin pro avrikidňipen.
Amen samas peskere sposoboha "bachtale",
hoj kana avrikidelas čineder buteripen, akor sas bareder šajutňipen pedal amende
te resel mandatos regijonoste.
Aľe aňi oda pes amenge na diňa avri.
Diňa pes amenge ča vaš jekh pripadoste,
kana sas avrikidno jekh Rom vaš Kašakero krajoste.
Aľe na sas vaš romaňi politikakeri sera, aľe vaš gadžikaňi.
The oda jekhtones Perješiskero krajoste.
Oleha, hoj ola rezultata prekal regijonaliko avrikidňipen...
Vašoda hoj me kandidinas butervar.
Me ko priklados kandidinas vaš predsedoste.
Aľe na vašoda, aj te ačhuvav predsedoste,
aľe aj te sikhavas pre oda, hoj sam adaj.
Me somas trito krajoste.
So sas baro bachťipen, šov ezera hlasi resľom.
The oda sas baro naužarďipen oka vachtoste.
The amen krajoste šoha na resľuvas
odi urovňa vaš varesavo politikakero jekhebuťaripen.
Aňi akanakes.
Ča dikhen pre oda, sar pes butvakeribňarel le Romenca krajoste.
Absolutnones.
Anglal oleste ňisar, akanakes imar absolutnones.
Talam Perješiskero krajoste hin feder,
Aľe Kašakero krajoste oda hin but telunes.
The oda nane čačipen, so pes vakerelas.
Integracija pedal mande nane fotbalis.
Integracija pedal mande nane varesavo komunitno centros,
save jon poťinkeren, vaj o them les poťinkerel.
Oda butvakeriben musaj te jel pre aver urovňate.
The ada avka na džanenas te del.
Amen sthovkeras sar politikakeri sera akor, oda vachteste,
te sthovel regijonaliko govermentoskere splnomocňencen.
The mangľom the zvičinďom savore neve krajengere šeralen,
vaš učeder thanutne kotoren,
mi džan andre adi uloha.
Mi dojekh krajos kidel vaš peskero keriben, phendones, vaš peskere Romen.
Aj te džanel andro peskero krajos te kerel smiripen.
The talam te sthovel ajsi suťaža maškar krajende,
hoj savo krajo bi džanelas feder te rozginel adi problematika.
Oda sas ajso maškaripen, kana ispidahas
pro regijonalika uradi, mi džan ada dromeha.
Žaľaťe, ada dromeha jon na gele.
The aňi na džana, vašoda prekal decentralizacijate
kamahas ko priklados preľidžaňiben vaš ala kompetenciji.
Kana hij odoj kultura, dromaripen the savoro aver,
the kamas preľidžaňiben vaj ala kompetenciji the prekal romaňi problematika.
Romano čalaviben
The ola avresave našťevi, the ola avresave maškarthemutne čalavibena
imar phundrade o vudara but manušenge.
But kreaťiviko terne Romenge, so ačhile
andre savore ola aver komisijende,
maškarthemutnone, kherutne, nadacijakere,
ačhile lengere dženenge.
The E Slovakija sas sthoďi vaš themeste,
so pes zathovel maškar Europakeri unijate, aľe hin la peskere problemi
andre ala the ala oblasťen.
Ko priklados but baro problemos,
oda sas the calolumakeri organizacija OSN,
prekal sterilizaciji vaš romane džuvľijende.
Oda sas zvičiňiben, savo mangľa
but aktivisten trito sektoristar.
The zachudňam te podňikinel.
Zachudňam te kerel avresave čalavibena mamuj sterilizacijate.
Prekal ala sterilizacijende oda sas but baro hangos,
so diňa avri bibacht the vaš maškarthemutnen organizacijen
prekal Slovakijakeri republika,
hoj pes oda ačhol the mindig oda čalaven le Romňijenge
te lekhavel vareso, pal soste na džanen.
Paľis oda dodžal ke oleste, hoj butere Romňija
aňi na džanen so lekhaven the odi džuvľi sas sterilizimen.
The but Romňija imar na dživen.
The oda zathovas vaš dženengeri trefa
andre dženeskere hakaja the biphandľipena.
The vašoda akor zachudňam
but organizaciji pen zathovenas manušikane čačipnenca.
The adaj dikhen oda čalaviben,
kana oda aktivistas hino bonďardo prekal ala vachten.
Kana sas mamujhazdno vacht,
the savore kamas te kerel socijalno buťi.
Kana sas oda sterilizacijakero vacht,
savore kamas te kerel manušikane hakaja.
The vašoda sam amen, romane aktivisti,
prekal G7, so akor sthoďam...
G7 oda sas manuša sthode le dženendar šeralendar le romane organizacijendar,
saven sas imar vareso pal peste the vareso džanenas.
The sthoďam ajso than pedal sikhaviben
vaš romane themutne organizacijendar.
The kaj thoďam baro ispidľipen pre oda, aj te na terďon pre oleste,
aj mi ačhon sar romane themutne organizaciji ča pedal kulturate.
Aj te keren the aver oblasťa.
Aj te keren dživipnaskero pašaľipen.
Aj te keren socijalno buťi prekal buťakero ministerstvos.
Aj te keren manušikane pravi prekal maškarthemutno ministerstvos.
The paľis sas problemos te arakhel le manušen,
so bi sthovenas ala veci the sas len organizaťiko šajnipena.
The džanelas pes te čalavel maškar manušikane hakaja.
Džanelas pes te čalavel andre dživipnaskero pašaľipen.
Džanelas pes te čalavel ko priklados pedagogikate.
Oda amen čače musaj te rodel.
Bo interesos sas baro, aľe na sas amen odborno bazutňipen.
Kana kamen, aj tumenge vareko ľidžal organizacija vaš manušikane hakaja,
majinelas bi te jel pravňikos.
Kana kamen, aj oda avel dživipnaskero pašaľipen,
majinelas bi oda te jel manuš le probaľišagenca andal dživipnaskero pašaľipnestar.
Džanel te kerel, hin les sikhaďipen.
The oda čačes ispidas but berša,
aj ajse sposoboha sthoďam than pedal adi edukacija.
Romengero parlamentos sas miro gindipen.
Romengero parlamentos ačhiľa Slovakijate sigeder sar Europakero parlamentos.
The amen akor na duvľaras.
Aľe džahas avri akor the le gindipnendar mire kolegendar,
kana bavinas, hoj so oda bi šaj sphandelas le Romen.
Oda puntošnones pal oleste, so kamľom te phenel.
Te del than sakoneske andro oda Romengero parlamentoste.
Me akor ačhiľom sa angluno vaš šeraľipen prekal Parlamentoste.
The o raj Fízik ačhiľa Parlamentoskero prezidentos.
Sar te bi, phendones, šeralo vaš Nacijakeri rada.
Tel mande sas savorel politikakere seri.
So sas buzutnones pedal politika the jekhetaňiben.
The o raj Fízik majinelas te sphandel oda bigovermentoskero kotor.
Savore lekhavenas oda sthovibnaskero ľil.
Oleha, hoj jekhetaňaren le Romengero Parlamentoha.
Amen sthoďam o sekciji.
Amen kamas te preľidžal
savore ola sthovibena, gindipena pedal govermentoste.
Aľe sako vaš peskero rezortos.
Akor elšines resľam imar ajso sphandlo gindipen,
kana na musaj te bešel ko govermentoskero telšeraleste the jov phenďa:
"The akanakes tumenge genava telegramos, hoj tumen, so adaj bešen,
nane pravos te zaačhol vaš aver Romende."
Aj oda savoro obdžas,
aj oda savoro thovas avres,
the sas but lačhes, hoj sthoďam Romengero Parlamentos.
Savore administratiko zachudňipena pen sthode Popradoste.
The odoj imar amen sas sthode telethoďipena pedal komunikacija
le dživipnaskero pašaľipneha, sikhaďipnaha, školakero ministerstvoha,
buťakero ministerstvoha, la kulturaha.
Jekh laveha, imar ola vibori, so zachudne te buťarel,
oda sas ajso zadikhiben, parlamentoskero duvľaripen.
The pre oda amenge kampelas o love,
aj te džas dureder, te dživel.
Aj adaj šaj keras.
Aj te dojekhvar sikhavas.
Aj adi urovňa resel odi jekhfeder ajsipen.
Aj te avas ašarde pre komisijate
vaj pro parlamenťiko viboris, ko priklados sikhaďipno.
The jon šaj preľigenen savore ola gindipna.
The imar sas jekhetane, imar pes odoj ňič našťi visarelas.
Bo oda sas sthoďipen jekha Romengero intelekťiko ,
so odaj sas zathode le pedagogenca
the jon ande ada kampeľišagos te rozginel ko priklados špecijalika školi.
Aľe anglalprimariko sikhaviben ajso sposoboha the ajseha.
The phenava tumenge, hoj dži adaďiveste man hin
Savore dokumenti prekal Romengero parlamentos.
The odoj hine ajse bare veci anglal 15 beršendar, so pen akanakes rozginen.
Amare rezultata, sthovibena, agorisaľile andre ministerstvengere šuflatki.
Ňiko pen lendar za zathovelas.
Ňikas na sas zor te rozvakerkerel le Romengero Parlamentoha.
Džanenas, so oda cajchinel.
Kana bi Romengero Parlamentos ľikerďa dži akana,
cajchinelas bi oda Romengero jekhetaňiben.
Romengero politikakero jekhetaňiben.
The so bi oda anelas prekal avrikidňipen?
Deš, dešujekh percenti.
Soha teleder buteripnaskero thoďipen, olestar učeder percentos pedal amende.
The ada zachudne te gindinel buter politiki.
Butere strategi prekal politikakere seri.
The vakerenas: - Adaj hino baro bibacht.
Te resel pandž, šov, efta Romen parlamentoste,
oda ela baro bibacht Slovakijate.
Musaj la romaňa problematika čačes te rozginel.
The čačes puntošnones, bo amen bi na hlasinenas vaš butere zakoni.
Musaj bi amenge vareso vaš oda te del.
The oda sas elšino signalos, sar le Romen te rozmarel.
Sakovar, kana kamen jekhetaňisaľol, sakovar len te rozmarel.
The amen hin signala the informaciji pal oda,
hoj SIS akor kerelas but lačhi buťi.
Butere lendar peske sthode karijera.
The butere rozmarde le lovenca savore romengere sphandľipena, so ačhile.
The akanakes, kana bi ačhiľa chocsavo romano jekhetaňiben
the resľa bi varesavi urovňa,
sig hino pre aver ďives rozmardo.
The oda na džal pal Romende,
hoj jon na ľikeren jekhetanes the jon na džana te avrikidel.
Aľe oda džal pal milijoni the ezera eurende,
so pen jepašarena avka čitibneha maškar ole šeralen Romen.
The jon pen paľis avka presikhavena.
Hine šajnale pedal oda te kerel chocso.
Amen ko priklados sthovas
trestno ačhiben pedal olende, so bikenkerena hlasi.
Oleha na kamenas ňič te kerel...
Oda bi phageras maškarthemutno pravos the savoro.
The akanakes pes e koalicija dovakerďa the imar oda zachudne trestno ačhaviben.
Bo hine parlamentoste, the oda džanen te zathovel.
Aľe savore ola veci, save hine...
Ko priklados amen kamahas zoraleder ačhibena
pedal ole daden the dajen, so zamukhenas školakero phiriben,
Zamukhenas chocso, so čalavelas le fameľijakero duravipnaha.
The phagerenas bi o zakonos, vaj trestno ačhiben, ko priklados.
O raj Fico phenďa, oda pes na del, oda našťi.
The od pes del, mi romane čhave meren vatrende?
Oda pes del?
The kontraprodukťika veci,
save amen pre jekh sera mangahas, prekal peskeri narodnosťa.
Te zorasaľol, te del than pedal ajse vecende.
The pre aver sera o buteripen oda na kamelas.
Na hoj majorita, o politikakere seri oda na kamenas.
The phučiben sas, hoj soske?
Amen džanas soske.
Vašoda hoj kamenas hlasi.
The politikakeri sera našťi zvičinkerel, hoj:
The akanakes tumen zarinaha pro deš beršende, kana na kerena oda the oda.
Ko les avrikidela?
Ňiko.
The avka džaňindones ľikerenas ale hlasenca.
Džaňindones džanenas, so keren.
Amenge oda na domukhle.
Amen šaj ča vareso anglothovas vaj vareso sthovas.
Avka seratar, prekal varesave poslancen, vaj avka.
The pre aver sera, jon imar ginenas oleha, hoj ala veci imar na.
Amen tumen, Roma, kamas.
Amen tumenge džaha anglal, sar pes dela.
Pal avrikidňipen džanen sar oda mindig, pale ňič.
Parlamentos agorisaľiľa ča avka, hoj jepašaľiľa pro duj kotora.
Jekh kotor ľigenelas o raj Fízik, adaďives imar mulo.
The aver kotor ľigenďam amen.
Jekhtones me the rajeha Ščukoha pro vichodoste.
Aľe oleste imar na sas mandaipen the semnaripen.
Na sas oda registrimen čhiben, oda sas platfoma,
so majinelas te džal dureder andre politikakeri serate le naveha Roma.
Aľe, bizo, o raj Fízik peske oda raťatar tosaraste registrinďa.
The ča avka oda the agorisaľiľa.
The jov pes oleha pre dojekh sera thovelas anglal,
hoj jon hine Romano Parlamentos.
Aľe čirlatuňipen le Romengero Parlamentoste hino avresavo.
kana les presikhavel chocko the socijologendar.
Oda hine chochavibena, oda ča ajse nange chochavibena.
Vašoda čačikano čačipen hino pal oda, so tumenge adaďives phenďom.
The calo administrativa hiňi ke mande.
Calo administrativa pes sthoďa Rožňavate.
Calo miri grupa oda zachudelas the amen oda kerahas.
Bizo, paľis imar oda Parlamentoskero ačhiben
sas figinďi le butere sponzorendar.
Aľe le Romendar barvalen, Romendar podňikateľen,
save paľis andre oda denas love.
Aľe dojekh sthoviben, elšiňiben, čirlatuňiben,
oda savoro aver, sar pes irinel.
Romengero čalaviben andro buťakero bikenkeriben
Aktivaťika buťa hine jekh bundžaripen.
Europakero bundžaripen.
Sar te zaučharel oda bišajňipen, pašaľipnaskero naprindžaripen.
Sar te na džanel te kerel varesave bareder projekti.
The phenas hoj o projekti, save bi sas semnaripnaskere.
The sas sistemaťiko projekti.
Oda hine bisistemaťiko arakhibena,
so agorisaľon oleha, hoj jov tosara avela dži ochto ori.
Andre varesave gava aňi na phiren.
Imar peske avka sikhľile, hoj šulavela oda jekhto phirado, savo šulaven imar deš berš.
The hino odo imar biš berša.
Amen hin the elšine manušen,
save 25 berša buťarena pro aktivaťika buťende.
Na džanav sostar chudela penzija.
The oda pherasuno dikhiben.
Bo ola milijoni, ola milijardi so denašle
prekal ola aktivaťika buťende, na ande le gaveste ňič.
Len tumenge ko priklados ada gav.
Vaj chocsavo gav kiden avri.
Ňisavi moldaj pes adaj na anďa.
Oda ajso nipakero telethoďipen
te sikhavel buteripneste, so dikhen avri blakatar,
sar amen le Romen ispidňam te buťarel.
Aľe ola bisikhade manuša barbut na gindinen,
hoj kana o them del ajci love pedal aktivacijate,
sem oda nav phenel, hoj oda musaj te avel aktivizimen manuša,
aj te sthoven varesavi moldaj.
E moldaj vaš jekhčineder love, vaj vaš vareso aver.
Kaj pes poťinel te phirel andre buťi.
The oleha pes te sikhľol, rekvalifikinel.
Aľe oda hine bigoďakere projekti pro urovňate vaš Buťakero centros,
so ňič na anen the šoha na anena ňič.
Adaďives phiren te sikhľon prekal projektenge.
Jekhe projektostar andro aver.
The odoj pen sikhľon, sar pes irinel džiduno ľil.
Andro aver projektoste oda jekhto.
Andro trito projektoste džiduno ľileskero sthoviben.
The vaš oda resena 120 euri the hine aktivizimen.
Oda hiňi aktivacija, oda hino sikhaďipen?
Sem jon aňi na džanen.
Implemenťiko agentura andal Buťakero ministerstvoste
hine andre oda but našade.
Oda jekhbareder tragedija le rajes Richter, rajes ministros,
so iľa avri but bare milijardi pedal adi temate.
Bizo, oda kerenas but džande požoňakere agenturi.
The dine oda le manušenge, save penge andre projekti ča zakerenas
sar buťakere vaš Buťakero centros.
The oda baro pheras.
Oda hin pedal savorende ajso bibacht.
Kana avka kamena te rozginel, vašoda savoro oda hino imar naľikerdo.
Romengeri populacija sig barol.
Imar pale, pale zachudňa sig barol.
Bijo oleste, so vakeren buteripneste.
So ča avka vakeren.
Imar barbut mukhen pestar buteripen,
Vašoda hoj peske sthode peskeri luma.
The ola peskeri luma, so hiňi vatrate, hin peskere zakoni.
Aľe jon thode le them te ispidel, aj odoj thovel inštrumenti.
Inštrumenti, save lenge butbar na šegitinen.
Socijalno tereno buťi, romane thanutne šingune.
The na džanav so savoro odoj hino ispidno.
The ča vašoda, bo o Roma oda mangen.
Odoj reseha jekhčineder love.
Prekal savore urovňen hine jekhčineder love.
Soske ča?
Pal duje beršende oda visarena vaj zaačhena.
Zaphandena komunitno centros, bo imar nane love.
The pale kerekanes.
O sistemos nane, hino mosardo.
Oda hine bisistemaťika čalavibena.
Bisistemaťika projekti.
The manuša oleste barbut na achaľon.
The so jekhgoreder, kiden čalavibena andal avrithemutňipen.
Kiden čalavibena, so pen keren rezervacijende le Indijanenca.
Kiden čalavibena, so pen keren le manušenca, so denašle themestar.
Aľe jon ňič Slovakijate vaš ala telethoďipnendar na gindinde avri.
The aňi na gindinena avri.
Politikakere čalavibena
Me uľiľom ramaňa vatrate.
The som romaňi vatratar andal Dobšinate.
The oda, hoj adaďives som filozofiko doktoris,
kana peske gindinav the pregeľom aleha savoreha
the čačes resľom butere bachtagora,
hin pedal mande varekana ajso phučiben,
hoj sar oda resľom.
Paťivales vaš peste šaj phenav, hoj som
cirdľom pal peste but manušen.
But manušen cirdľom manca.
Terne manušen, so zachudne te sikhľol.
Somas maškar elšine Romendar so sas učoškolakero.
O Jožkus šaj avel učoškolakero, dikhen, o Rom vatratar.
The kaj oda dogeľa.
Kana pen forminenas politikakere čalavibena, avľa nasigeder.
Bo oda vacht, kana somas andro VPN
sas ajso poslancoskero kampeľišagos.
The odoj pes imar sikhavenas aštipena vaš elšine avrikidňipnende.
The kaj šaj man zachudas.
The andre mande hangosaľolas...
Aľe imar somas the poťindo funkcijonaris
le Demokraťiko Romengero sphandľipnestar Bansko Bystricate.
The kana ada čalaviben durisaľiľa ko sthoviben la politikakeri serate,
Strany sociálnej demokracie Rómov Slovakijate.
The oda elšino zgeľipen le rajeha Dubčekoha, oda bibachťipen.
The akor pes odi sera rozpeľa.
The me geľom andre Rómska občianska iniciatíva.
The odoj zachudňa miri aver politikakeri karijera,
vašoda odoj somas but vachtoste.
Prindžarďom but manušen, the le Jankus Kompušis.
Amen prekal aleste geľam jekhetanes pre kandidatka vaš HZDS.
Aľe me akor geľom Varšavate, Budapešťate.
The iľom ada than pedal bigovermentoskere čalavibnen.
Prekal sthoviben vaš ole komunitnen centren.
The odoj sas telethoďipen, hoj našťi avav politikanes čaladuno.
The vaš mande akor avľa sar poslancos
o raj Ravasz andal Duna Serdate.
Ungrikones vakerdo Rom.
O Ján Kompuš the me
Šoha bi pes oda na ačhiľas, kana bi amen na iľa o Mečiar.
Aľe butere oda na džanen, hoj leskero dad, le Kompušiskero,
sas themutno šeralo Kašate-pašaľipnaste vaš HZDS.
The olestar ňiko na džanel.
Oda butere gindinen, hoj o Jankus Kompuš pes resľa ko Mečiariste ča avka.
Oda nane čačipen.
Odoj sthoďa zaterďipen leskero dad.
The ľikerav goďate, kana o raj Mečiar sas ke lende khere.
The me odoj somas.
Ola haluški la raňi Kompušiskerake chaľam.
The me odoj somas le Jankuha
the phuro, imar mulo Kompuš phenel le Mečiariske, hoj:
"Ole dujen bi tuke sthovas vaš poslencen."
Odoj pes sthoďa oda elšino gindipen,
aj bi amen soduj džene ačhiľam poslancende.
The vašoda geľam pal rajeste Mečiariste,
kaj majinahas te sthovel ajso andruno atestos.
Jov amendar phučkerelas pal savoreste.
So oda ministerstvos, so oda govermentos,
savi uloha hin la Nacijakeri rada the oda savoro.
Kana sar oda savoro džanas,
the sodujdžene majinahas te džal pre uči škola.
The oda savoro sa prekal šeraľipneha, šegitipneha
le Splnomocňencoskero govermentoskero uradoha, imar mulo rajeha Balažoha.
The visaras jekhetanes pale,
ľikerav goďate, hoj diňas but jiv.
The me phenav:
"Janku, aľe me resľom vičiňiben Budapešťate."
The jov phenl: - The me chudňom.
"Ta džas Budapešťate."
The geľa Gejza Adam, me, Čonka, Kökényi.
Savore ala prindžarde.
E raňi Orgovánová, e raňi Tökölyová, e raňi Pompová.
Savore ala aktivisti, save akor sar - avka buťarenas.
The amen samas odoj vaš slovakijakeri sera vajsave penda manuša.
The olendar penda manušen kidne avri man.
The kidne la raňa Pompová.
Oda raj Kwaczyňsky, so sas akor direktoris
vaš Roma Regional Program, kidňa man the phenel:
"Tu pes mange pačisaľos, sal ajso progresiko", akor oda vachteste.
The phenel: - Dava tuke jekh milijon slovakijakere koruni, the lake the tuke.
"The tumen phundraven komunitno centros."
"Pherďaren les, bo oda ela sphandlones la europakeri komunikacijaha."
"Aľe hin man jekh telethoďipen."
Me phenďom, hoj avava pro kandidatka vaš HZDS.
"Na, našťi sas."
"Kide tuke, ada vaj oda."
The kana somas probaľindo manuš,
disidentos, lumakro prindžardo, the mange phenďa:
"Tut hin mek vacht pedal politikate."
"Anglunes probaľin trito sektoris, odoj savoro sikhľoha."
"The paľis šaj keres politika."
The me akor visaľiľom andal ROI.
Zachudňom Slovakijate te sthovel trito sektoris.
Te šegitinel, te sikhavel the savoro so pes delas.
The vaš mande avľa imar leperdo raj Ravasz.
Le oleha, hoj ROI geľa andro avrikidňipen.
The prekal oda avrikidňipen pes ačhiľa oda dromardo bibacht Zvolenoste,
kana o Jankus muľa.
The oda sas pedal mande agor vaš angluno vacht,
kana man akor andal ROI na odčhide avri,
aľe vašoda, bo chudňom bare love, the na kamav len te del le ROI andro avrikidňipen.
Oda na sas love pedal oleste, oda sas love pedal varesoste avreste.
Aľe nalačhe manuša, so odoj sas, ajse vakeribena maškar bičhavkerenas.
The paľis, kana avľa vaš šeraleste o raj inžiňijeris Mižič,,
zgeľahas amen, čerinas probaľišaga the jov phenel, hoj:
"Jožku, tu sal lačho manuš, me na džanav so mamuj tute len hin."
The visarďom pale andre Rómska občianska iniciatíva.
The imar pes cirdelas ROI pal calo vacht:
Dži pal leskero sphagľipen.
Vašoda hoj akor imar sas butere politikakere seri,
save imar sthovenas precedensi.
Mange imar sas dikhlo, savo hino sphandľipen, kana ela sphandľipen.
Imar andro ROI pen resle manuša, so enas buter manušende,
so phagerenas zakoni, sas ľichvara.
The ROI pes reselas pro thana
phendones sar daj le savoren ole politikakere seren.
Dochudelas pes pro thana, kana imar na birinelas
te gendisaľol pedal savore ala kampeľišaga.
The na sas varesavo zadikhiben sar te sthovkerel la politika.
Vašoda hoj andro avrikidňipen ačhiľam mindig pro agor
the chudahas but cikne percenti, 0,2% - 0,3%.
Imar oda na sas avka.
The paľis maškar amende dovakerďam,
hoj pale na navľaraha ROI.
Hoj nane sarbaripen te phirel pre jekh thaneste.
The andal politikakero pašaľipen odgeľam.
Rozginde pal oda manuša, so ačhile le ROI.
Sas but berša andre ROI.
Aľe pedal buducnosťa bi ča našaďa,
the prekal čirlatuňipen bi ROI našaďa peskeripen the e zor.
The oda paťaviben, so la sas anglal deš beršende.
The avka varesar agorisaľiľa politikakeri sera,
so sas jekhzoraleder, sas čirlatuňipnaste jekhpresikhaďi.
The sas sera, savake o Roma elšinestar paťanas.
Pal oda, kana muľa Janko Kompuš, pes ROI rozpeľa.
Rozpeľa pes pre Unijte vaš romaňi themeskeri inicijativa.
Paľis sas ROI.
Paľis sthoďile aver politikakere seri vichodoste.
The adaďives ala politikakere seri, so džan dureder
the hine peskere sposoboha avri presikhade,
sthoven bazutňipen vaš odi thanutňi politika.
Odoj hine peskere sposoboha, avka sar bachtale.
Prekal regijonaliko imar na.
The pri nacijakeri urovňa vaj europakero avrikidňipen, odoj hine but našade.